Isha Une

Une isha ajo pika e gjakut
rene mbi jake te kemishes tende...

isha une qe te levrija nder deje...
valvolat e zemres,
une t'i mbaja hapur me te dyja duart
dhe ty te mungonte ajri ne mushkeri.
Isha une qe te terhiqja
miliardat e pikave te tjera
dhe rendnim te terbuara ne trupin tend.
Une, te beja te ndizeshe...
isha une rrudhave te trurit tend...
une t'i sillja endrrat, une ti zgjoja agimet,,,
une, ta sillja dhimbjen e embel...
isha une ne kapilaret qe te skuqnin syte...
une, ne kordat e zerit tend...
une, ne damaret e gishtave qe te dridheshin lehte
kur cigaren shtrengonin ne ethe...
une, te shetisja nga maja e gishtit
ne fijet e flokeve...
isha une qe doja perjetesisht te qendroja
brenda teje.

Isha une ajo pika e gjakut
qe ra mbi jaken e kemishes tende
dhe ti e mblodhe me rrobat e palara
ne fundjave...
e dergove ne lavanderi dhe...
e lave!

Une jam...

Une jam kaosi i mendimeve te tua...
Jam kurioziteti yt per te pare ne bote te
panjohura...
Jam egoja jote mashkullore per te pasur per
vete ato qe eshte veshtire t'i kesh...
Une jam posesiviteti yt.
Jam kenaqesia e fituesit kur ngre flamurin
mbi keshtjellat e pushtuara...
Jam deshira jote per te qene i dashuruar dhe
i perkedhelur...
Une jam trishtimi dhe dhimbja e embel
e shpirtit tend...
Jam ujrat e rrembyera ku deshirat e tua te
zhytura rreken gjithe kohen per te dale
ne breg.
Jam mosbesimi dhe dyshimi yt...
Jam re e kalter ne qiellin tend blu...
Une jam qellim dhe pengese ne jeten tende.
Jam terheqja dhe tendosja jote per te me arritur
dhe per te me prekur, keshtu paprekshmerisht larg
sic jam.
Jam mundimi yt per te mos me mbajtur
dhe per te mos me leshuar.
Jam....
....... pamundesisht per te qene e jotja.

Morella

nga EDGAR ALLEN POE


Vetë, me veten tënde, i vetmuar, përjetë një i vetëm dhe tek.
PLATONI: SYMPOS

E vlerësoja me një ndjenjë ngrohtësisht të thellë dhe tepër të veçantë, miken time Morella. I gjëndur rastësisht në shoqërinë ku ajo përkiste shumë vjet të shkuara, që në takimin e parë, ndjeva shpirtin të më digjej nga njëlloj flake që nuk e kisha njohur kurrë më parë; por nuk ishin flakë Erosi ato dhe më torturonte brënda meje mendimi që unë në një mënyrë apo në një tjetër duhet të përcaktoja kuptimin e tyre të zakonshëm apo të kthjelloja zjarrin e vagullt që ato më sillnin. Ne u takuam dhe fati na çoi të dyve drejt altarit, por unë kurrë ndonjëherë nuk i fola për pasion dhe as për dashuri. Ajo gjithsesi, u largua nga shoqëria e saj dhe qoftë edhe ky përkushtimi i saj për të qëndruar vetëm për vetëm me mua, më mbushte me lumturi. Ishte lumturi ta mendoje; një lumturi deri në ëndërrim.
Njohuritë e Morellës mbi botën, ishin tepër të thella. Sipas gjithë dijeve të mija, talenti i saj i kalonte kufinjtë e normales dhe mëndja e saj kishte një fuqi tepër të madhe. E ndjeja ketë dhe në shumë gjëra, bëhesha nxënësi i saj. Shpejt mora vesh që ndoshta për shkak të edukimit të saj në Presburg, ajo kishte njohur përpara meje një numur të madh të atyre shkrimeve mistike të cilat zakonisht janë konsideruar vetëm mbeturina të letërsise së herëshme Gjermane. Ato, për ca arësye që unë nuk mund ti imagjinoja, ishin të preferuarat e saj - dhe me kalimin e kohës ato u bënë po ashtu edhe për mua,- dhe studimi i vazhdueshëm i tyre duhet ti atribuohet ndikimit të thjeshtë por të efektshëm, të forcës së zakonit dhe shëmbëlltyrës.
Nëse nuk gabohem, arësyeja ime, kishte shumë pak të bënte me të gjithë ketë. Bindjet e mija,- me sa mbaj mënd unë,- asnjëherë nuk ishin bazuar mbi gjëra ideale, dhe as që kishin pasur ndonjë pigment misticizmi ,i cili u lexua më vonë, vetëm në qofsha i gabuar në atë çka besoja apo në atë çka mendoja atëherë. I bindur për ketë, unë e braktisa thellësisht pa kushte veten në duart e gruas time, dhe u futa me një zemër të dlirë në labirinthet e studimeve të saj. Dhe pastaj- pastaj, ndërsa derdhesha përmbi faqet e ndaluara, ndjeja një shpirt të ndaluar që ndizej brënda meje- Morella vinte atëherë dorën e saj të ftohtë mbi timen, dhe ndriçonte me një zë të fikur,- nga hiri i një filozofie të vdekur- disa fjalë të veçanta, kuptimi i çuditshëm i të cilave i bënte të flakëronin përmbi kujtesën time. Pastaj, për orë të tëra, qëndroja si i humbur përkrah saj, dhe vegjetoja nën tingujt jetësorë të muzikalitetit të zërit të saj, derisa në vazhdimësi melodia e tij fillonte ndërthurej me nota tmerri, dhe një hije gradualisht zbriste mbi shpirtin tim, e unë zbehesha e zbehesha, dhe fërgëlloja brënda meje nën këto tinguj kaq jotokësorë. Pastaj, tingujt jetësorë në zërin e saj, shuheshin papritur nën dridhjet e tmerrit, dhe gjëja më e bukur kthehej në atë më të neveritëshmen, ashtu si Hinnon kthehet në Ge-Henna.
Është e panevojshme të theksoj karakterin e saktë të këtyre analizave të cilat, -në fakt ishin shumë më voluminoze nga çkam treguar unë,- përbënin, për një kohë të gjatë, pothuajse të vetmin bashkëbisedim mes meje dhe Morellës. Të mësuara në atë që emërtohet moral theologjik ato do dukeshin lehtësisht te përtypëshme për mëndjen por nëse do ishe i pamësuar me të, sido që ta ktheje, të gjitha pikat e diskutimit, do të dukeshin shumë pak të kuptueshme.
Pantheismi i egër i Fichte; Paliggenedia e modifikuar e Pitagorianëve; dhe mbi të gjitha, doktrina e Identitetit e inkurajuar me forcë nga Shchelling, ishin kryesisht pikat e diskutimit që i referoheshin gjëse më të bukur të Morellës imagjinative.Ketë identitet i cili është emërtuar personal, Z. Locke,- më duket,- e përkufizon si diçka që konsiston në gjykimin e shëndoshë të qënies njerëzore. Dhe përderisa me njeri ne nënkuptojmë një thelb inteligjent që arsyeton, dhe përderisa ekziston një ndërgjegje që shoqëron mendimin, është pikërisht kjo që na bën të jemi ajo që ne e quajmë vetja jonë, dhe në të njëjtën kohë na dallon ne nga format e tjera të qënieve që mendojnë, dhe na jep indentitetin personal. Por principi i të qënit i veçantë, nocioni i këtij identiteti që pas vdekjes është ose nuk është i humbur përgjithnjë, përbënte për mua në atë kohë, objektin e një interesi tepër të fortë; tashmë jo dhe aq për natyrën përpëlitëse dhe ngacmuese të pasojave të tij, se sa për nga mënyra e spikatur dhe emocionale me të cilën Morella e përmëndëte atë.
Por ja erdhi një kohë kur misteri i gruas time më përfshiu të tërin si të ishte një formulë magjike. Unë fillova të mos i duroja dot më prekjet e gishtërinjve të saj të hollë e të zbehtë, as tonin e ulët dhe muzikalitetin e të folurës, dhe as shkëlqimin e syve të saj melankolikë. Dhe ajo i dinte të gjitha këto, dhe asnjë kundërshtim nuk shprehte; dukej sikur dobësia dhe budallallëku im ishin gjëra të pritëshme dhe të njohura që më parë nga ajo dhe duke buzëqeshur e quante të gjithë këtë thjesht fat. Ajo dukej gjithashtu e vetëdijëshme për shkakun ,- për mua krejt të panjohur-, të tjetërsimit gradual të vëmëndjes time; por asnjëherë nuk dha ndonjë arësye për ketë apo për natyrën e asaj që po ndodhte. Nga ana tjetër ishte ajo grua e cila tretej ditë pas dite. Në momentet kur e kuqja e faqeve të saj thellohej dhe venat në ballë i bëheshin gjithnjë e më blu; përnjëherë qënia ime shkrihej në keqardhje dhe kur pas atij momenti kapja vështrimin e syve të saj të menduar, shpirti më dhimbte dhe më trazohej, me trazimin e atij që hedh vështrimin poshtë në humnera të pamata.
Mund të them vallë që në ato momente unë dëshiroja thellësisht me një dëshire të zellshme dhe gërryese momentin e mbarimit të Morellës? Po, e dëshiroja; por shpirti i brishtë, rezistonte dhe i ngjitej mureve prej balte të godinës së tij, për ditë, javë dhe muaj të pafund të lodhshëm, derisa nervat e mija të torturuara arrinin të sundonin mbi llogjikën time, zemërimi rritej brënda meje për shkak të vonesës, dhe me zemrën e një shpirti të keq , mallkoja ditët , orët dhe momentet e hidhura që dukeshin sikur zgjateshin dhe zgjateshin pa fund, ndërkohë që jeta e saj delikate shuhej, si hijet që vdesin në fund të ditës.
Por një mëngjes vjështë, kur erërat akoma flinin në shtretërit e tyre qiellore , Morella më thirri të qëndroja pranë saj. Një mjegull e dendur e mbështillte tokën, një shkëlqim i ngrohtë shtrihej mbi ujrat dhe një ylber që nga kupa qiellore i dorëzohej gjetheve të dëndura të vjeshtës në pyll.
“Është dita e ditëve,” me tha, ndërsa unë i afrohesha; “nje ditë e të gjitha ditëve, të jetës apo të vdekjes qofshin. Është një ditë e këndëshme për bijtë e tokës dhe jetës – ah, por po aq e këndëshme për bijat e qiellit dhe vdekjes!”
Unë e putha në ballë dhe ajo vazhdoi:
“ Unë po vdes, por akoma do rroj.”
“Morella!”
“ Ditë që ti të me kesh dashur, nuk ka pasur,—por atë që ke neveritur gjatë jetës tënde, në vdekje ke për ta adhuruar.”
“Morella!”
“ Ja po ta them përsëri që jam duke vdekur. Por brënda meje pengu i dashurise time është ngjizur - oh sa e vogel!- dhe ajo ndjen për mua, Morrella. Dhe kur shpirti im të niset fëmija do jetojë – fëmija yt dhe i imi, i Morellës. Por ditët e tua do jenë ditët e dhimbjes- Një dhimbje më e gjata ndër ndjenjat siç është qiparisi më i forti ndër drurët. Për ty orët e lumturisë kanë mbaruar dhe gëzimi nuk këputet dy herë në jetë, ashtu si trëndafilat e tempujve në Paestum që mblidhen dy herë në vit. Kjo nuk do zgjasë dhe pastaj, ti nuk do luash më Tenianin por duke lënë mënjanë manjolat dhe hardhitë, ti do mbështjellësh qefinin në kokë, siç bëjnë myslimanët në Mekë.
“Morella!” klitha, “Morella! Si mund të parathuash të tilla gjëra?” Por ajo ktheu kokën mënjanë mbi jastëk dhe një dridhje e lehtë i kaloi nëpër gjymtyrë, dhe kështu ajo vdiq dhe zëri i saj nuk u dëgjua më.
Por ashtu siç e parashikoi,- fëmija që ajo lindi gjatë vdekjes, dhe që nuk mori frymë deri në momentin që e ëma e saj pushoi së marri frymë,- fëmija i saj, një vajzë, erdhi në jetë. Ajo u rrit në mënyrë të çuditëshme në trup dhe intelekt ; ishte ngjashmëria perfekte e asaj që kishte ikur, dhe unë e desha atë me dashurinë më të ethëshme që do kisha besuar ndonjëherë që do mund ta ndjeja për ndonjë qënie të kësaj toke.
Por atje tej, shumë larg, qielli i kësaj dashurie të pastër, errësohej, dhe melankolia e thellë, tmerri, dhe dhimbja e mundimshme rrëshqistnin si një re në qiellin e saj. Siç thashë, fëmija u rrit e çuditëshme në trup dhe në mëndje. Me gjithë mënd e pabesueshme ishte rritja e shpejtë e përmasave të saj trupore, por me të tmerrëshme,- oh sa të tmerrëshme- ishin mendimet e trazuara që shëmbeshin mbi mua ndërsa shikoja zhvillimin e gjëndjes së saj mendore. E si mund të ishte ndryshe, kur unë çdo ditë zbuloja në konceptet e fëmijës, fuqinë e mëndjes së një të rriture dhe aftësitë e gruas ? kur mësimet e përvojës më servireshin nga buzët e njoma të fëmijës?... dhe kur urtësia ose pasioni i pjekurisë që unë e gjeja në çdo moment shkrepte nga sytë e saj të plotë e kureshtarë? kur,- le të themi,- të gjitha këto spikasnin përpara ndjesive të mija të lemerisura, kur nuk mundesha më ta fshihja të gjithë këtë prej shpirtit tim, por as ta flakja tej perceptimeve të mija që dridheshin nga frika e pranimit të atij realiteti, duhej vallë të hamëndësoja në këtë dyshim, të një natyre të frikëshme dhe ngacmuese, që më pushtonte ngadalë shpirtin tim, apo ti lija mendimet e mija të përballeshin të tmerruara me përrallat e egra dhe teoritë tronditëse të Morellës së pavarrosur? Unë e rrëmbeva prej vëmëndjes së kësaj botë atë qënie të cilën fati m’a kishte dhënë për ta adhuruar, dhe mes izolimit të ethshëm në shtëpinë time, vështroja me një agoni mbytëse mbi çdo gjë që i përkiste kësaj krijese që aq shumë e doja.
Dhe siç rrokulliseshin vitet, unë vështroja ngultazi ditë pas dite fytyrën e saj të shenjtë, të butë dhe shprehëse, si dhe derdhjen mbi të të formave të pjekurisë dhe ditë pas dite unë zbuloja pika të reja të ngjashmërisë se fëmijës me nënën e saj, melankolinë dhe vdekjen. Orë pas ore,rritej dëndësia e këtyre hijeve të ngjashmërise,dhe ato bëheshin më të plota, më të qarta, më turbulluese dhe tmerrësisht neveritëse në mënyrën e tyre. Që buzëqeshja e saj ishte krejtësisht si e nënës se saj, kjo nuk ishte gjë dhe kaq e papranueshme; por pastaj unë dridhesha nga ngjashmeria kaq perfekte, që sytë e saj kishin me të Morellës, por mund ta duroja edhe ketë; por më pas ato dy sytë shpesh më shikonin thellë brënda thellësisë së shpirtit tim me domethënien vazhdimisht trullosëse si të Morellës dhe me të njëjtin mendim trullosës. Në konturet e ballit të lartë, dhe në valëzimet e flokëve të mëndafshtë, edhe në gishtrinjtë e hollë e të zbehtë që varrosnin vetveten, edhe në tonet e dëshpëruara të muzikalitetit të të folurës së saj, dhe mbi të gjitha- oh mbi të gjitha këto,- në frazat dhe shprehjet e të vdekurve në buzët e asaj të gjallës që kaq shumë e doja, gjeta ushqim për mendimet dhe tmerrin që harxhohej për një krimb që nuk donte të vdiste.
Megjithëse kishin kaluar dhjetë vjet nga jeta e saj, vajza ime kishte mbetur e paemër mbi tokë. “ Fëmija im” dhe “ dashuria ime” ishin përkedheljet zakonisht të projektuara nga dashuria e një babai dhe fshehja e rreptë e ditëve të saj i bënë të panevojshme të gjitha ndërhyrjet e tjera. Emri i Morellës vdiq së bashku me të në vdekjen e saj. Nuk i kisha folur kurrë vajzës për nënën e saj, e kisha të pamundur ta bëja këtë. Në të vertetë, gjatë përiudhës së shkurtër të ekzistencës së saj, kjo mungesë nuk kishte bere ndonjë përshtypje në botën e jashtëme, e ruajtur aq sa mund të ishte e lejuar nga kufijtë e ngushtë të vetmisë së saj. Siç kalonte koha, ceremonia e pagëzimit filloi të më trokiste në mëndjen time të dobësuar dhe çoroditur, si një çlirim i mundshëm nga tmerri i asaj që ishte shkruar të ndodhte. Por në enën e pagëzimit, unë hezitova të thosha emrin e saj. Shumë emra të urtë dhe të bukur të kohëve të vjetra dhe moderne, nga vendlindja ime apo vënde të tjera, vinin deri në buzë të buzëve të mija, emra shumë të përshtatshëm të butë, të lumtur, dhe të mirë. Po çfarë ishte ajo që më nxiti mua atëherë të shqetësoja kujtimin e të vdekurës së varrosur ? Cili demon më urdhëroi që të gërmëzoja atë tingull, pikërisht atë i cili sa herë që rithirrej ishte mësuar ta bënte gjakun e purpurt të rridhte në rrëkera prej tempujve të zemrës ? Cili shpirt i keq foli që prej rrënjëve të shpirtit tim, kur përmes atyre shtigjeve të errëta, dhe në qetësinë e natës, unë pëshpërita në veshët e pagëzorit, rrokjet- Morella ? E çfarë tjetër përveç se një shpirt i keq e tronditi ashtu të ardhmen e fëmijës tim, dhe e spërkati me spektrin e vdekjes, dhe sapo tingujt e lehtë u dëgjuan, ajo ktheu sytë e saj të qelqtë nga toka për në qiell, dhe duke rënë në gjunjë në rrasën e zezë të kubesë sonë stërgjyshore, u përgjigj- « Jam ketu ! »
Dallueshëm, ftohtësisht, qetësisht dallueshëm, i lëshoi këto pak tinguj të thjeshtë në veshët e mi te cilat në të njëjtin moment si plumb i shkrirë u rrokullisën duke fërshëllyer edhe në trurin tim. Vite- shumë vite- kaluan, por kurrë nuk u shua tek mua kujtimi i asaj epoke. Jo se unë vërtetë i lashe mënjane manjolat dhe hardhitë - por hija e bredhit dhe qiparisit më ndoqi nga pas ditë e natë. Kurrë nuk i numërova më kohën dhe vëndet, yjet e fatit tim u shuan në qiell, errësira mbuloi tokën dhe kur figurat e saj më kaluan pranë si hije që rrëshqasin, në mes atyre të gjithave unë dallova Morellën. Erërat e kupës qiellore frymuan të vetmin tingull të njëjtë në veshët e mi, llokocitja e dallgëve mbi det mërmëriti përgjithmonë- Morella. Por ajo vdiq ; me duart e mija unë e varrosa në varrin e saj ; dhe qesha me një të qeshur të zgjatur, të hidhur sepse nuk gjeta asnjë shenjë nga çfarë kisha varrosur më parë, në gropën ku unë kalla trupin e të dytës.-Morrella.

Perkthyer nga Merita Paparisto

Parathenia e Librit tim me perkthime " Tregime Te Zgjedhura"

PARATHENIE

Përkthimet zunë fill në ditët e papunësisë, kur si emigrante e brezit të parë më duhej të luftoja për t’u adaptuar me mënyrën e jetesës së vendit të huaj ku kisha vendosur të kaloj një pjesë të jetës sime. Për të vrarë orët e gjata të ditëve të dimrit kur më duhej të rrija gjithë kohën në shtëpi dhe nën ritmikën e zakonshme të rënies së dëborës tej xhamave, nisa të lexoja romane apo tregime, çfarë të më vinte në dorë dhe riprovova kënaqësinë jo vetëm të rrjedhjes së rreshtave të autorëve dhe përjetimeve të tyre brenda meje, por edhe të rrjedhjes sime nëpër rreshtat e tyre. Unë mund të ndjeja dhe të përjetoja atë që ata kishin hedhur nëpër rreshta derisa një mbrëmje më lindi papritur ideja « Pse të mos i shqipëroj që më pas të mund t’i lexojnë të afërmit dhe miqtë e mi ? ». Ishin keta të fundit që më vonë më bindën se këto tregime mund t’i ofroheshin edhe lexuesit të panjohur.
Kështu, e zhvendosa vendin e leximit pranë kompjuterit dhe fillova të hedh nga tastiera në ekran gjithshka që lexoja.
Tregimi i parë që përktheva ishte « Njeriu që nuk kishte sy », marrë nga një përmbledhje tregimesh që përdorej si tekst mësimor nëpër shkolla. Pas tij vendosa të përkthej « Gjuetia më e rrezikëshme në botë » të cilin e kisha lexuar dy vjet më parë dhe më kishte lënë mbresa të pashlyeshme. Pas këtyre fillova t’i zgjedh tregimet nga autorët më me famë të Amerikës së Veriut me qëllimin që t’i botoj në një libër të vetëm. O’Henri u përkthye me kërkesen e një mikut tim, pastaj vazhdova me Xhojs, Ullf e me rradhë.
Nga numri i madh i tregimeve të këtyre autorëve të shquar une zgjidhja ato që do përktheja, në mënyrë krejt intuitive dhe i përktheja direkt, pa i lexuar më parë, kështu që kurioziteti për të lexuar se çfarë do ndodhte më pas ishte një nga shtysat për ta mbaruar përkthimin sa më parë.
Pothuajse në të gjitha tregimet, në qendër është bota e brendëshme e njeriut, kompleksiteti i çuditshëm dhe i pazgjidhshëm i saj. Duke ecur kembëzbathur nëpër rreshta une shihja me çudi rrëpirat e ashpra dhe të thepisura të shpirtrave të tyre, ranishtet e thata dhe kënetat, por edhe qiejt e tyre të kaltër apo degët e sapoçelura. Nuk janë të shumtë rastet në jetë kur fjala e urtë « çfarë hedh, do të presësh » të mishërohet ashtu si në tregimin « Njeriu që nuk kishte sy » ku z Parsons me forcën e hekurt të vullnetit arrin të « shkelë » mbi atë i cili fizikisht e kishte shkelur gjatë aksidentit në fabrikën ku punonin dhe arriti që të ngjitej lart në karierën e tij edhe pse i verbër. Paralelizmi është i mrekullueshëm.
Para nesh zbulohen gradualisht dy tipa njerëzish krejt të ndryshëm të cilëve si rrallë herë fati u jep pikërisht atë që secili meritonte. Të njëjtën ide, por me ngjyra dhe temp krejt tjetër e ndeshim tek « Gjuetia më e rrezikëshme në botë ». Fillon pak a shumë si një histori magjike, por sa më tepër rreshta nga ajo përpin, aq më shumë bëhesh peng i tyre. Brenda natyrës njerëzore qëndron instikti i kafshës, instikti i gjuetarit dhe i gjahut. « Jeta është bërë për më të fortët, të jetohet nga më të fortët dhe nëse është e nevojshme të merret nga më të fortët. Të dobëtit janë sjellë në këtë botë për të kënaqur me të fortët. Unë bëj pjesë në grupin e të fortëve. Përse u dashka që të mos e përdor këtë dhuratë që me është dhënë ? Nëse gjuetia më sjell kënaqësi, përse të mos e bëj ? Unë gjuaj fundërinat e kësaj bote. Një kalë hamshor ose një zagar vlejnë më tepër se sa një nga ata. »- thotë gjenerali Zarov, një personazh i peneluar aq me mjeshtëri nga autori, saqë e ke të vështirë ta urresh. Fundi i tregimit është një mbyllje e mrekullueshme, e lënë hapur për fantazinë e lexuesit. Rrallë më ka rastisur të kem lexuar një mbyllje kaq mjeshtërore. Të gjitha fijet e tregimit dërgohen në fund dhe vetëm me një fjali të vetme i lëshohen në dorë lexuesit që t’i lidhë ashtu si të dojë ai ose edhe të luajë me to.
« Dhuratat e Magjistarëve » e O’Henrit dhe « Një Krishtlindje » e Kapote, zbulojnë pjesën më të butë dhe të këndëshme të natyrës njerëzore. Dashurinë dhe dëshirën për të dhuruar. Mjeshtri i madh i tregimeve të shkurtëra, O’Henri, na bën të përjetojmë në pak rreshta ate ndjenjën e madhe që i bën dy njerëz të sakrifikojnë gjërat më të çmuara për njëri tjetrin. Dy personazhet e rinj e të çiltër, janë shpirti i Krishtlindjeve dhe mbartin në vetvete kuptimin thelbësor të aktit të të dhuruarit midis njerezve të dashur. Ata trashëgojnë në shpirtrat e tyre atë ndjesi që i shtyu magjistarët të udhëtonin nëpër natë për të pritur lindjen e bebes së vogël mijëra vjetë më parë. Ndjesi delikate përjetojmë edhe tek tregimi i Kapote. I shkruar aq butësisht, si nga dora e një fëmije, aq çiltër dhe pastër, ky tregim na shpie në fëmijërinë tonë, na bën të ndjehemi papritur po aq fëmijë sa edhe personazhi dhe prapë ta lexojmë me kuriozitetin dhe kënaqësinë e një të rrituri. Dy linjat e tregimit, dashuria e pakufishme prindërore dhe pafajësia fëminore ndërthuren mjeshtërisht. I ati i dhuron atij dhuratën e ëndërruar,(dhe po aq pakuptuar thyen ne mendjen ëndërruese te tij dorën dhuruese të kësaj dhurate: Santa Klausin), ndërsa djali i vogël për herë të parë kupton çdo të thotë dashuri prindërore dhe çdo të thotë t’i duash dhe pranosh njerëzit ashtu siç janë. Detaj i mrekullueshëm është dhimbja e të vogëlushit në fund të tregimit. Ai ndjen që kishte një dhimbje të pakuptueshme në tërë trupin, provon të heqë këpucët duke menduar se ato e vrisnin dhe përsëri nuk lehtësohet. Dhimbja i buronte nga thellësia e shpirtit dhe edhe pse ai nuk e kuptonte dhe nuk ia dinte emrin, ishte malli i parandjerë për njeriun e dashur që po linte pas. Ashtu i butë, si dëbora e ëndërruar e personazhit, shket nëpër rradhët e tregimit, pafajësia e tij fëminore, prirja njerëzore për të besuar gjërat e bukura dhe të mira të kësaj bote, e përballur kjo me realitetin e ashpër dhe të hidhur të jetës.
Natyrën e femrës, aq komplekse, me skutat e fshehta, të papara, me hapësira qe edhe ajo vetë ndonjëherë nuk i ka shkelur, por gjithësesi i ka brenda saj, e ndeshim në tregimet « Flakëza » e Ketrin Mensfild, « Një ndodhi e një ore » e Keit Shopin, si dhe « Fustani i ri » i Virxhinia Ullf. Dëshira për të fluturuar e lirë, pa vargonjtë imagjinarë të jetës sociale, ndodhet brenda femrës aq e fortë, sa ndonjëherë i merr dhe frymën. Femra përshkruhet në gjithë dimensionet e saj, e brishtë, e tulatur, lozonjare, flirtuese, e rrezikëshme, me personalitet të shtypur, e humbur.... Në tregimin e Virxhinia Ullf, zonja Mejbël lundron midis ambientit fallco por aq të kërkuar dhe të dëshiruar të shoqërisë së lartë dhe të vërtetës konkrete- të cilën e gjen vetëm në atë shtresë në të cilën ajo nuk dëshiron të bëjë pjesë,-duke perifrazuar autoren, tamam si një mizë që zhytet dhe del, përplas krahët dhe mundohet e rënë brenda në një tas me qumësht. Të gjitha femrat do e gjejnë veten, pak ose shumë, në tregimet e përmendura, çdonjëra nga lexueset ka provuar të paktën njëherë në jetën e saj « torturën » e mizës brenda në tas apo dëshirën për të qenë krejtësisht e lirë, pavarësisht nga tmerri që mund t’i shkaktonin hapësirat e panjohura të lirisë qoftë edhe nëpërmjet asaj kënaqësisë së vogël të lojës dhe flirtit.
Satira e holle, pothuajse e padukëshme që vë në lojë pseudoshkrimtarët, krijuesit për treg të cilëve shkrimet e tyre nuk u burojnë natyrëshëm, ata të cilët krijojnë sipas shabllonëve të caktuar e të përllogaritur dhe mbushin faqet e librave, vitrinat e librarive dhe reklamat me shkrime të stisura, bajate, jashtë kohës; është pikërisht ajo që shkëlqen në tregimin « Një histori me një vajzë » të shkrimtarit Dejvid Arnaso. Është kaq e lehtë ironia e shpërndarë mes rreshtave si një tis i hollë mjegulle, por e pranishme dhe e dukshme, saqë lexuesi në fund ndjehet i kënaqër dhe i mikluar që e ka kuptuar atë çka dashur të thotë autori.
Fati i njerëzve të talentuar dhe me natyra të brishta trajtohet edhe tek « Reja e vogël » e Xhejms Xhoisit. Autori aty dëshiron të nxjerrë në pah faktin që për të mbijetuar në një shoqëri si kjo e sotmja duhet të jesh një Gallaher si personazhi i tij. Ai dëshiron të na tregojë që njerëzit me botë dhe shpirt të ndjeshëm si Çandleri e kanë tepër të vështirë, pothuajse të pamundur, të çajnë përpara, sado të zgjuar dhe të talentuar që të jenë nëse nuk ndjekin modën e konformizmit kundrejt dukjes dhe fasadës llamburitëse nën të cilat shoqëria e “sukseshme” është mësuar të fshehë hijet e saja.
Dhe e fundit, por sigurisht jo më pak e rëndësishme është « Morella » e Edgar Allen Poes. Ndërkohë që bëja përzgjedhjen e tregimeve që deshiroja t’i përktheja dhe botoja, duke kërkuar nëpër faqet e internetit për tregime nga autorë me emër, sytë më zinin çdo herë emrin e Edgar Allen Poe, me një listë tepër të gjatë tregimesh, ndoshta më të gjatën nga të gjithë shkrimtarët e tjerë. Gjithmonë e anashkaloja ose e shtyja për më vonë, përzgjedhjen e një prej tregimeve të tij. Tregimet dhe gjithçka tjetër që përktheja,
i përjetoja dhe krijonin emocione pozitive apo negative brenda meje. A do e mbaja dot vallë ngarkesën emocionale që do më jepnin tregimet e Poes? Të errëtën, mistiken, të panjohurën, ku erërat frynin që nga të tjera botë dhe shpirtra endeshin në përjetësi. Ky ishte problemi im gjatë kohës së përzgjedhjes. Por pasi bëra përzgjedhjen nga autorë të ndryshëm, në një moment të caktuar, në mënyre të pashmangëshme i erdhi rradha Edgar Allen Poes. Pa shumë hezitim, zgjodha mes titujve atë që intuita ime më këshilloi “Morrella”. Hap pas hapi duke rrjedhur në rreshtat e autorit, kuptova sa njerëzor dhe i vërtetë ishte thelbi i absurdit të Poes, veshur me misticizmin e tij: dashuria me kompleksitetin e saj si ndjenjë… me vitalitetin e saj për të jetuar dhe mos vdekur,
dashuria e mbetur në ajër edhe kur njeriu i dashur nuk është më, dashuria e konceptuar si ndjenjë përmbi materialen njerëzore. Ndërsa përktheja rreshtat e Morellës, unë ndjeja erën e dheut dhe shikoja terrin e misticizmit të Morellës,... shikoja gishtërinjtë e saj të hollë delikate mbi flokët e të shoqit dhe ndjeja agoninë e atij shpirti, pengu i të cilit nuk vdiste dot....ndjeja dashurinë atërore dhe ankthin e prindit për fëmijën, për të thënën që i kanosej dhe shikoja të voglën duke luajtur në vetminë e saj...ndjeja dhe shikoja shumë…dhe nuk e di pse ajo që më mbeti përfundimisht në mëndjen time ishte njerëzorja. Unë gjithashtu fillova ta dua “Morrellën”… pastaj e mohova… përsëri e desha dhe prap e mohova dhe e desha përsëri... Kalova në disa lloj gjëndjesh. Pastaj m’u desh që t’ia zhvishja një nga një rrobat e misticizmit absurdit të Poes dhe të shihja lakuriq atë ndjenjën më njerëzore, më të mundimshme, më të ëmbël dhe më të dhimbshme …. Dashurinë me emrin Morella.
Tashmë libri ka mbaruar dhe është në duart tuaja, të dashur lexues. Lexim të mbarë!

Perendimi i Mjellmave

Mjellmat vdesin te heshtura si endrrat
buze liqenit tim te dhimbjes,
ndersa bie muzg i shkrire
ne cep te gjysemhenes varur...

Pikat e gezimit tend
rrathe te hidhur bejne
mbi suprinen e lemuar te liqenit...

...................................................
Rrathe-rrathe-rrathe
shushurima e dhimbshme
prish heshtjen e buzevdekjes.

Ballade per Gjyshen...

Floket t'i krihja dhe endrrat e thinjura t'i beja gershet...
bishtaleca te imet qe holloheshin dhe holloheshin perdite...
veshtrimin ta prekja; ate kureshtarin... nen sy...
ndersa thonjte e plakur t'i lemoja dhe nyjet nga artriti fryre...
e perseri veshtrimi yt i heshtur e i ngrire
mbi kete bote qe tashme rrotullohej me shpejte se ti...
E kishe mbyllur dhimbjen tende ne kuti te kraharorit,
ne rrenjet e nje trendafili kuti e varosur...
Ne gishta me mbeste lekura e jote e holle dhe e bardhe
kujtim i fundit i eshtrave qe brenda teje treteshin aq persosur...
si nje feshferime qe eres ne ikje ia kishe marre.


Por ti kishe dhe rrathet e kalter te ngrohte
qe gjithe kohes me derdheshin dhe me rrethonin
ato vale qe me shume se cdo gje me mungojne
ne kete bote te eger dhe te ftohte...
Mbi dhimbjen e zeze te fustanit tend thermuar
ne te bardhat pika te shpreses isha une
me duart e njoma pas teje kacavjerre
bujarisht strehuar ne te grijtat guvat e tua
.................................................. ...............
Tani kaq shume u mungon drita jote e kalter, nana,
llastareve bardhe e zi qe pasi ike...i le te rriten ne mua

Letra të pashkruara

Bijë e dashur,

Po ngryset mbi oborr e mbi shkallët e gurta. Me një muzg të lehtë dhe
shtrëngues ngjyrë lejla. Përpiqem të lehtësoj dhimbjen e largësisë, duke
menduar që edhe tek ty i njëjti muzg po bie ngadalë- ngadalë. Por ndoshta
është më ftohtë atje. Patjetër që duhet të jetë më ftohtë në atë
fshatin tënd mes malesh. Vallë i ke veshur çorapet e leshit që të dhashë
më vete ? Po trikon e trashë ? Nuk di nëse keni filluar ta ndizni zjarrin
në vatër.

Bija imë sa shumë që më ka marrë malli për ty. Kam kohë pa të parë,
që ditën që u nise me atë malukatin. Po ku e gjete moj bijë aq larg… U
mbaruan burrat e tjerë këtu ? Ah kjo lufta që na solli mbrapsht gjithçka.
Më mbyt meraku për ty, bija ime. E di që je natyrë e hedhur dhe energjike,
por je kaq e sinqertë dhe e drejtë, sa zor do e kesh të çash në këtë
botë jallane.

Unë mirë kam qënë këto kohë dhe nga jot’ motër ke të fala. Po rritet
dhe ajo. Nuk kam asnjë lajm të ri nga të dy vëllezërit e tu dhe nuk di
fare çfarë bëhet me ta.

Uroj të jesh mirë dhe bëhu e fortë e me mënd në kokë, ashtu si të kam
porositur.

~o~

Nënëz e dashur

U bë kaq kohë që asnjë lajm nuk kam nga ty. Si janë vallë motra dhe
vëllezërit e mi ? Ndjehem kaq e shkëputur këtu mes malesh ku kam ardhur.
Bën ftohtë, sidomos muzgjeve, dhe të kam uruar kaq e kaq herë që m’i dhe
me zor çorapet e leshit dhe trikon e trashë.

Është kaq ndryshe këtu, o nëna ime ! Njerëz të tjerë, shtëpi tjetër,
jete tjetër. Më mungon vatra e odës së zjarrit me dy këndet mbuluar me
kuverta të leshta, oxhaku dhe masha me të cilën më pëlqente aq shumë që
të ngacmoja drutë derisa ato lëshonin xixa si fishekzare dhe prushi shtohej
përmbi vatër. Këtu nuk më bie rradha të luaj me zjarrin. Jemi shumë vetë
ne të njëjtën shtëpi dhe ne gratë më të shumtën e kohës e kalojmë me
punë rrotull shtëpisë ose, dhe kur kemi kohë, nuk ulemi dot pranë vatrës,
ku qëndrojnë burrat. Me burrin tim shkoj mirë dhe jam e lumtur, por akoma nuk
ndjehem si ne shtëpinë time këtu.

Kam shumë merak për ty. Si je tani ? Si po ia del e vetme ? Si bëni për
t’u ushqyer ti dhe motra ? Ah sa larg që jemi nënë e dashur ! Kjo rrugë e
ngushtë, e përdredhur mes malesh të larta, më shumë na ndan, se na bashkon.
Dal në muzg dhe ngre sytë në qiell a thua se ata yje me atë ndriçim të
ftohtë do mund të bëhen lajmëtare mes meje dhe teje. Ime vjehrrë po më
thërret për t’u futur brënda. Më thotë që do ftohem në lagështirën e
ajrit. Ika, nëna ime, dhe të puth fort.

~o~

E dashur bija ime

Ti e di që unë nuk di as shkrim as këndim. Edhe kur duhet të firmos ndonjë
dokument, më duhet të ngjyej gishtin në bojë. Kjo ishte koha ime, o bijë,
dhe asnjë nuk tentoi ta shkollonte ketë jetimen që u rrit dyerve të fisit
dhe u martua pesëmbëdhjetë vjeçe. Por ti e di sa dëshirë kam pasur unë
për shkollën dhe për dijen, sa shumë kam dashur që fëmijet e mi të
shkolloheshin dhe të bëheshin të zotët për veten e tyre. Ty nuk të la
lufta, o bijë, që t’i mbaroje ato të shkreta studime dhe në vënd të
shkoje në shkollë, fillove të shkoje nëpër ato mbledhjet e fshehta ku
njohe edhe ketë karafilin që të mori me vete atje mes malesh.

Mban mënd atë trendafilin e kuq ne mes të oborrit që e ke mbjellë me duart
e tua kur ke qënë e vogël ? Duart e vogla që t’u shpuan nga gjëmbat dhe
pikëzat e kuqe të gjakut. Aq të kuqe i çeli fletët ai trëndafil! Tani
është rritur shumë. I janë harlisur degët dhe trungu i është trashur.
Kurora i mbushet plot me lule të kuqe. Aty dal dhe i them fjalët që do doja
të t’i thosha ty.

Ti e di bijëzë që unë përditë e laj ketë shaminë e bardhë që mbledh
flokët dhe përditë i nder mendimet e mija tek trëndafili yt. Ai lëkund
petalet e brishta. Nga malli apo nga trishtimi im?

Por jo, nuk është tharë nga hallet dhe hidhërimi im. Ka dashurinë tënde
për jetën bija ime.

Është vjeshtë dhe kurora i është skuqur më shumë së kurrë, a thua se
do i shpërthejë jeta si gjak i kuq nga petalet.

Ia mbuloj kokën me shaminë time të bardhë dhe i pëshpëris vetëm me sy
fjalë që do doja të t’i thosha vetëm ty.

Vështirë e kemi pasur këto kohë, vetëm dy femra në shtëpi, unë dhe
jot’ motër, e vogla. Por thonë që kohë më të mira do vinë dhe ne
rrimë dhe presim me shpresën te e ardhmja. Patjetër që kohë më të mira
do vinë dhe unë do mundem së paku të kem një lajm nga ty që më ke ikur
kaq larg. T’i puth flokët e tua të bukura….

~o~

E dashur nënë,

Ditët janë tkurrur nën të ftohtin e malit dhe nën frymën e dimrit që po
vjen. Ah larg shumë larg jam prej teje dhe ti e di që nuk ka këtu as telefon
dhe as zyrë postare . Duhet të zbresim poshtë në qytet për të dërguar
letrat dhe shumë rrallë zbresin njërëzit nga fshati ynë për në qytet
sidomos tani që fillojnë dhe zihen rrugët nga dëbora. Gjethet e pemëve po
marrin arratinë pas fërshëllimës së erës që i këndon kënge
gënjeshtare në vesh. Por duket sikur jeta që po shuhet aty jashtë, po
ngjizet brënda meje. Më lëvrijnë rrënjë nëpër gjymtyrë. Trupi i
brishtë më është rrumbullakosur. Përgjumja m’i mbërthen qepallat pas
jastëkut në mëngjes. Më janë rënduar hapat dhe kërthiza po
buzëqeshet.

Dje vjehrra ime nxorri nga sëndyqi dhe më dha një pallto të madhe të
leshtë që të mbështillesha me të. Nuk dua ta vesh, se m’i rëndon supet,
por skam çfarë bëj, duhet t’i ruhem të ftohtit. Nuk dal më për të
ndihmuar burrin në të mbjella. Më shumë rri brënda dhe bëj punë nëpër
shtëpi. Nuset e tjera më shikojnë shtrembër dhe midis tyre më quajnë «
nusja e qytetit ». Ti e di që unë jam e gjallë dhe e fortë zakonisht por
kjo jetë që rritet brënda meje, po më ligështon.

Të përqafoj nga larg, o nëna ime, dhe më ka marrë malli shumë për ju të
gjithë!

~o~

Po si u bë kështu moj bijë?

Asnjë lajm akoma nga ty. Merak i madh më bren nga brënda dhe nuk kam se kujt
t’ia them. Nuk dua të rëndoj supet e njoma të sat’ motre me hallet e
mija. Mjaft e kam rënduar me sëmundjen time. Vëllai yt i madh është në
një qytet tjetër dhe tepër i zëne me punë dhe familjen e tij. Rrallë vjen
e na sheh. Vëllai i vogël ushtar atje larg mes malesh dhe ai.

Çdo natë dal tek praku dhe pëshpëris lutjen e mbrëmjes. Netët janë të
gjata pa fund. Zëra të çuditshëm më lëvrijnë nëpër trup. Çdo
mëngjes, ia mbuloj flokët trëndafilit tënd me mendimet e mia të bardha. Po
e lenë edhe atë dalë nga dalë të gjitha ngjyrat e shpresës. Lot të kuq
malli janë petalet e rëna. Më janë rralluar fjalët akoma më shumë. Ka
kohë që nuk të përmënd më nëpër shtëpi. Kur më pyesin komshinjtë
për ty « Mire qoftë, atje ku është » i them. Ngre kokën çdo mbrëmje
shikoj shkëlqimin e ftohtë të yjeve dhe kërkoj të të shoh me sytë e
tyre.

Por ai trëndafil në qoshe të oborrit tund degët… tund degët… dhe mban
shaminë timë në kokë.

Eh bijë e dashur sa larg që më ike….

~o~

Nëna ime,

Sot ndjehem më mire pas kaq ditësh që kalova në shtrat. Një e ftohtë e
fortë më mbërtheu dhe për ditë të tëra u dogja nën ethe. Nuk ka asnjë
doktor këtu në fshat. Një plakë e vjetër erdhi dhe më dha ca çajra me
bimë mali. Dora jote e fresket mbi ballë, ishte gjeja që më mungonte më
shumë. Pas kaq ditësh ndjehem më mirë. Jam ngritur dhe vi rrotull vetë
nëpër shtëpi. E mban mënd atë trëndafilin e kuq që mbolla në fund të
oborrit ? Një tjetër farë e mbjellë brënda meje së shpejti do shohë
dritë. Dua të vi atje tek ty. Dua të jesh pranë meje kur të lind. Është
kaq ftohtë dhe errët këtu. Dimër i madh ka mbërthyer. Bagëtitë i mbajmë
brënda në dhomën ku rrimë dhe ne. Ato rrinë aty në një qoshe në
errësirë dhe sytë i shkëlqejnë.Vjerra nuk donte që të vija tek ty, sepse
zakoni është që nusja duhet të lindë në shtëpinë e burrit, ndërsa burri
më tha që rrugët janë të zëna tashmë nga dëbora dhe unë jam ë rëndë
dhe nuk eci dot. Kam frikë, kam frikë. Nuk di çfarë do ndodhë me mua. Por
ti më ke mësuar të jem trime dhe t’i përballoj vështirësitë e jetës
me kurajo. Do ia dal patjetër, për veten për bebin dhe për ty.

Të puth ballin e mbuluar me shamine tënde të bardhë….

~o~

Bija ime,

Ditë dimri, por mua kurrë nuk më është dukur më ngrohtë se sot. Ky qiell
gri asnjëherë nuk ka shkëlqyer për mua më tepër. Më në fund mora një
lajm nga ty. Vëllai yt i madh nëpërmjet miqsh të tij, ishte lidhur me
repartin ushtarak pranë fshatit tuaj. Më thanë që ti je mirë dhe një bebe
e vockël rritet brënda trupit tënd. Pastë bekimin tim dhe qoftë si dritë e
hënës! M’u shtua meraku për ty, o bijë, tani. Përpiqem të mbys ato
zërat e egër që flasin brënda meje dhe që më thonë vetëm gjëra
ogurzeza. Duhet të jem e lumtur. Së shpejti një fëmijë do i shtohet
familjes sonë. Ardhtë me këmbë të mbarë!

~o~

Oh, nënë, moj nënë,

Jam kaq e dobët sot. Bebja qan me kokën tek jastëku im dhe unë nuk zgjas
dot duart ta marr e t’i jap për të pirë.Vetëm tre ditë e lindur. Emrin
ia vumë Hëna. A do kenë vallë sot forcën e duhur keto mendimet e mija që
të udhëtojnë për tek ty? Petalet e trëndafilit po rrjedhin nga trupi im
përditë. Tre ditë më parë, kur ndjeva trokitjet e dhimbshme të foshnjës,
nuk kishte asnjeri në shtëpi që të më ndihmonte. Më pas erdhi vjerra dhe
pasi nuk ia doli dot të më ndihmonte, thirrën prap atë plakën që më dha
ato çajrat kur isha ftohur. Ajo erdhi përsëri me një enë të bakërt me
vete dhe thonj të mëdhenj të palarë. Pas shtatë orë të mundimshme Hëna
e vogël doli në dritë, ndërsa mua m’u errësuan sytë. Nuk di çfarë
bëne me mua më pas, por, kur erdha në vete, më thanë që kisha humbur
ndjenjat për një farë kohe dhe që kisha pasur shumë hemoragji. Sot është
dita e tretë dhe ti më mungon më shumë së çdo gjë. Dua të qëndroj e
shtrirë ne çarcafët e tu të bardhë aq të pastër dhe të ngrohtë.
Është kaq errët këtu brënda. Kam ethe. Gjymtyrët i kam si të mpire dhe
trupi më është mbushur pulla pulla. Nuk duroj dot dritën që hyn nga
dritarja e vogël në tavan. Vetëm kjo fije dritë hëne që më qëndron në
jastëk më bën të përpiqem për të mbledhur forcat.

O nënë, kam ftohtë dhe më dhëmbin shumë këmbet, më dhëmbin këmbët,
nuk ngrihem dot. Ku i kam çorapet e leshta ? Ku je… ku je ?

~o~

E shkreta bija ime,

Ata erdhën atë ditë të gjithe tufë, njerëz të rëndësishëm. Që kur
lufta kishte mbaruar dhe ata kishin zenë karriget e tyre, nuk para kujtoheshin
më për vatrën që i strehoi dhe mbajti në ato kohët e vështira. Por dje,
ato erdhën të gjithe dhe u ulën ne odën e zjarrit. Unë rrija si e ngrirë
dhe pa fjalë. Zërat e errët më pëshpërisnin vetëm mënxyra.Kishte ardhur
dhe yt vëlla, i madhi, me nusen e tij, por vëllai i vogël ushtar dhe ti ishit
larg. Çfarë kishtë ndodhur valle ? Biseda filloi të shtjellohej rreth
kohëve të shkuara, sa karakter të fortë që kisha pasur, sa trime dhe e
palëkundur që isha treguar ne situata të caktuara. Por une nuk i degjoja.
Zerat e keqinj po më mbysnin. Pas pak u ngrita e ngrire. Çfarë zë i
çuditshëm brënda meje foli ashtu vallë ? « Mos ma rrotulloni muhabetin.
» - thashe ” Më thoni të vërtëten njëherë e mirë ! Ka vdekur ajo
atje ? » Njëri nga ata u ngrit dhe më përqafoi dhe shtrëngoi fort në
heshtje. Heshtja e zisë mbuloi shtëpinë. Une nuk fola më asnjë fjalë.
Asnjë lot, asnjë ulërimë, asnjë psherëtimë. Të gjitha, të gjitha u
mbyllën dhe vulosën njëherë e përgjithmonë brënda krahërorit tim. Ti
nuk ishe më që të t’i thosha. Ti nuk ishe më që të më lexoje të
pashkruar. Fijet ishin prerë. Më pas ata ikën dhe më lanë ashtu, pa fjalë
e pa zë. Më dridheshin gjymtyrët, më keputeshin këmbët. Fjalën e parë e
nxorra vetëm të nesërmen në mëngjes. I kërkova nuses se tët vëllai të
më bënte një kafe. Ti e di unë kurrë nuk e kisha pirë kafen, por atë
mëngjes e doja. Më thanë që ti kishe tre muaj që nuk ishe më dhe
Hënëzën e vogël e kishe marrë me vete vetëm një muaj më parë.

Bijë, moj bija ime… Nuk të vranë dot plumbat që të kaluan aq pranë
gjatë luftës dhe të mori vdekja duke sjelle jetën në jetë.Vetëm
trëndafili yt më ka ngelur nga ty. Petalet e purpurta si gjaku yt i pastër.
Ja mbuloj kokën çdo mëngjes me shamine e mendimeve të mija dhe flas me të.
Të shkruaj si gjithnje me mendje ty letrat që kurrë nuk do të
vinë…letrat që kurrë nuk do mund t’i lexosh.